بیماری عفونتی زنان

آرشیو : بیماری زنان
بیماری عفونتی زنان,بیماری عفونی زنان,بیماری عفونی زنانه

بیماری عفونتی زنان

عفونت ادراری زنان

عفونت ادراری ناشی از یک عفونت باکتریایی است که در آن سیستم ادراری توسط باکتری ها مورد حمله قرار می گیرد. حدود نیمی از خانم ها در طول زندگی حداقل یکبار دچار عفونت ادراری می شوند و بسیاری از آنها نیز دچار عفونت های ادراری راجعه یا مکرر خواهند شد.

عفونت ادراری زنان باردار

خانم های بارداری که دچار عفونت ادراری می شوند ممکن است دچار سقط، زایمان زودرس و تولد نوزادی با وزن کم شوند. در خانم هایی هم که بیش از ۳ بار یا بیشتر ابتلا به عفونت ادراری اتفاق افتاده است، احتمال ادامه عفونت ادراری، زیاد است. گفت وگویی با دکتر محمدرضا صفری نژاد، استاد دانشگاه، جراح و متخصص بیماری های کلیه و مجاری ادراری داشتیم تا با عفونت ادراری و علایم آن بیشتر آشنا شویم.

عوامل عفونت ادراری زنان

آقای دکتر! چه عواملی باعث عفونت ادراری می شوند؟

علت بیشتر عفونت های ادراری باکتری ها هستند. دستگاه ادراری شامل کلیه ها، حالب، مثانه و مجرای ادراری است. ادرار در کلیه ها تولید و به وسیله حالب ها به مثانه حمل و در آنجا ذخیره و سپس در موقع لزوم از طریق مجرای ادراری دفع می شود. کلیه ها و حالب ها را دستگاه ادراری فوقانی و مثانه و مجرای ادراری را دستگاه ادراری تحتانی می گویند. هر کدام از این قسمت ها می توانند دچار عفونت شوند. آنچه در خانم ها تحت عنوان عفونت ادراری گفته می شود، بیشتر عفونت دستگاه ادراری تحتانی است. پرخطرترین عفونت، عفونت کلیه هاست که اغلب به دنبال عفونت مثانه اتفاق می افتد. عفونت ادراری در خانم های بالغ خیلی شایع تر از دختر بچه هاست، ولی اگر کودکی دچار عفونت ادراری شد، باید آن را جدی گرفت زیرا ممکن است نشان از وجود یک بیماری پس?زمینه ای مهم باشد.

آیا رفتارهای خود فرد نقشی در ابتلا به عفونت دارد؟

ادرار انسان در حالت طبیعی استریل و عاری از هر نوع میکروب و آلودگی است. پس از ادرارکردن نیز چون ناحیه به ادرار استریل آغشته است، هیچ نوع میکروبی به محل اضافه نمی شود. گاهی بعضی از خانم ها با انجام اقداماتی مثل شستن خود با بعضی از محلول ها، در حقیقت با دست خود ناحیه مربوطه را آلوده به میکروب می کنند. عفونت وقتی اتفاق می افتد که باکتری خود را به مثانه برساند و در آنجا تکثیر شود. میکروب از دهانه خروجی مجرای ادرار وارد مجرا می شود و رفته رفته به طرف عقب به داخل مثانه پیشرفت می کند و ممکن است از مثانه به سمت بالا یعنی به طرف کلیه ها سرایت بکند. همچنین در صورتی که در مراکز پزشکی برای بیمار سرم تزریق می شود، باید کاملا استریل باشد و برای استریل شدن آن تمهیدات خاصی در کارخانه سازنده در نظر گرفته شود.

عفونت مجاری ادرار زنان

شایع ترین عامل عفونت در خانم ها چیست؟

علت بیش از ۹۰ درصد عفونت های ادراری در خانم ها، یک باکتری به نام «ای کولای» است. شایع ترین عامل عفونت ادراری در خانم ها باکتری های روده هستند که در پوست اطراف مقعد و اطراف دهانه واژن زندگی می کنند. این باکتری ها به صورت طبیعی در روده بزرگ و اطراف مقعد وجود دارند و می توانند از نواحی اطراف مقعد به طرف مجرای ادرار حرکت کنند و وارد سیستم ادراری شوند. ۲ علت شایع عفونت ادراری در خانم ها، بهداشت نامناسب ناحیه و رابطه زناشویی است. حین رابطه زناشویی ممکن است باکتری های اطراف دهانه واژن و داخل واژن به طرف مجرای ادراری رانده شوند. عده ای از خانم ها پس از هر بار رابطه زناشویی دچار عفونت ادراری می شوند.

عفونتهای ادراری زنان

آقای دکتر! چه عواملی خطر ابتلا به عفونت ادراری را افزایش می دهد؟

به عواملی که خطر ابتلا به عفونت ادراری را در خانم ها افزایش می دهند، عوامل خطرساز می گویند. مهم ترین آنها عبارتند از:

هر نوع بیماری ای که باعث ایجاد انسداد در مسیر خروجی ادرار شود، مثل سنگ ادراری

بیمارانی که سیستم ایمنی آنها آسیب دیده باشد، مثل افرادی که مبتلا به ایدز هستند یا افرادی که از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مثل کورتون استفاده می کنند.

افرادی که مبتلا به بیماری دیابت یا مرض قند هستند.

خانم هایی که برای پیشگیری از بارداری از دیافراگم استفاده می کنند.

افرادی که در مکان های به خصوص مثل آسایشگاه سالمندان نگهداری می شوند.

کاهش هورمون استروژن در خانم های یائسه، سیستم ادراری را مستعد عفونت می کند.

وجود اختلال آناتومیک در دستگاه ادراری، مثل تنگی حالب، وجود حالب های دوگانه و….

بیماری عفونی زنان

چرا زنان بیشتر از مردان دچار عفونت ادراری می شوند؟

علت اینکه احتمال ابتلای خانم ها به عفونت ادراری بیشتر از مردان است به ۲ خصوصیت آناتومیک در خانم ها مربوط است؛ یکی به دلیل مجاورت مجرای ادراری به ناحیه مقعد و دیگری طول کوتاه مجرای ادراری در خانم ها. کوتاهی مجرای ادراری در خانم ها، باعث می شود میکروب ها به راحتی بتوانند خود را از محیط خارجی به داخل مثانه برسانند. یعنی مسافتی که باید باکتری طی کند و خود را به مثانه برساند، خیلی کوتاه تر و راحت تر از مردان است.
چون مجرای ادرار در خانم ها در مجاورت نزدیک راست روده (مقعد) قرار دارد، باکتری های روده هم می توانند به راحتی بالا بروند و وارد مجرای ادراری خانم شوند. عامل دیگر رابطه زناشویی است. حین رابطه زناشویی، باکتری ها به راحتی از محیط خارج به داخل مجرای ادراری رانده می شوند.
عده ای از خانم ها ممکن است برای پیشگیری از بارداری از دیافراگم استفاده کنند. دیافراگم از داخل واژن به مجرای ادرار فشار وارد می کند و آن را به طور نسبی می بندد. این مساله باعث می شود هنگام ادرارکردن تخلیه مثانه کامل نباشد و همیشه مقداری ادرار داخل مثانه باقی بماند. اگر ادرار داخل مثانه بماند، با گذشت زمان عفونی می شود و فرد به عفونت ادراری مبتلا خواهد شد.

علائم بیماری عفونتی زنان

چگونه یک خانم می تواند متوجه وجود عفونت ادراری در خود شود؟

علایم عفونت ادراری متغیر هستند و با توجه به به ناحیه ابتلا (دستگاه ادراری فوقانی یا دستگاه ادراری تحتانی) متفاوت خواهند بود.
وجود علایمی چون احساس سوزش هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار (فرد احساس می کند که بیشتر از سابق نیاز به ادرار کردن پیدا می کند و تعداد دفعات ادرار کردن در این بیماران گاهی خیلی زیاد است ولی هر بار مقدار اندکی ادرار دفع می کنند)، احساس فوریت در ادرار کردن (فرد احساس می کند که نیاز فوری به خالی کردن مثانه دارد و نمی تواند آن را به تأخیر بیندازد و گاهی تا خودش را به محل مناسب برساند، چند قطره ادرار از وی خارج می شود)، معطل شدن برای خروج ادرار تا جریان ادرار شروع شود (در این حالت برای قطع ادرار مدت زمانی طول می کشد و مثانه نیز به خوبی خالی نمی شود)، نشت کردن چند قطره ادرار، وجود ادرار کدر، تیره رنگ، بدبو یا خونی، درد در قسمت تحتانی شکم و لگن می توانند نشان دهنده وجود عفونت ادراری دستگاه ادراری تحتانی (عفونت مثانه یا سیستیت) در یک خانم باشند.
اگر یک خانم همراه با علایم فوق دچار حالت تهوع، درد پهلو و تب و لرز شود، نشان دهنده عفونت احتمالی کلیه هاست و بلافاصله باید به پزشک مراجعه کند.

عفونت ادراری زنان باردار

عفونت ادراری در خانم های باردار به چه صورت است؟

خطر عفونت ادراری در خانم های باردار بیشتر است. یکی از علل آن فشار رحم روی حالب هاست. خانم هایی که قبل از باردارشدن مبتلا به عفونت های ادراری مکرر هستند، حین بارداری شدت عفونت بیشتر و خطر صعود عفونت به طرف کلیه ها و ایجاد عفونت نیز بیشتر می شود. عفونت کلیه ها در دوران بارداری خطرات بالقوه برای مادر و جنین دارد. ممکن است خانم بارداری به عفونت ادراری دچار باشد اما علایم تیپیک که در بالا ذکر شد، نداشته باشد و متوجه این مساله نشود. بنابراین زنان باردار باید حتما در طول دوره بارداری تحت نظر پزشک متخصص قرار بگیرند تا از نظر وجود عفونت ادراری بررسی شوند و اگر قبل از باردارشدن مبتلا به عفونت ادراری مکرر بودند، باید اقدام های لازم درمانی برایشان انجام شود.

عفونت ادراری زنان درمان

اگر خانمی به صورت مکرر دچار عفونت ادراری می شود، چه باید بکند؟

اگر فرد به کرات دچار عفونت ادراری می شود، باید با پزشک خود مشورت کند تا اقدام های درمانی که برای وی می تواند مفید واقع شود، انجام دهد. گاهی لازم است پزشک آنتی بیوتیک را در دوزهای کم به مدت چند ماه به فرد بیمار تجویز کند تا عفونت راجعه بهبود یابد. چنانچه فرد بعد از رابطه زناشویی دچار عفونت ادراری می شود، پزشک می تواند دارویی تجویز کند که پس از هر بار نزدیکی آن را مصرف کند تا دچار عفونت ادراری نشود. در صورتی که فرد در دوران یائسگی است و مکررا دچار عفونت ادراری می شود، ممکن است به درمان توسط استروژن واژینال نیاز پیدا کند. در این موارد تشخیص با پزشک خواهد بود.

زمان مراجعه به پزشک برای بیماری عفونت ادراری زنان

چه زمانی لازم است که فرد مبتلا به عفونت ادراری به پزشک مراجعه کند؟

اگر فردی نشانه های عفونت ادراری دارد، لازم است به وسیله پزشک بررسی شود. زنانی که علایم عفونت کلیه دارند (سوزش و تکرر ادرار همراه تب و لرز، درد پهلو و تهوع) لازم است بلافاصله به اورژانس مراجعه کنند. معمولا این گونه افراد بستری خواهند شد.

نحوه تشخیص بیماری عفونت ادراری

عفونت ادراری چگونه تشخیص داده می شود؟

عفونت ادراری بر اساس علایم، تاریخچه پزشکی، داروهای موردمصرف فرد و سبک زندگی وی تشخیص داده می شود. معاینه فرد به وسیله پزشک و انجام آزمایش های لازم، تشخیص را کامل تر می کند. گاهی ممکن است پزشک، ادرار فرد بیمار را در مطب با تست های خاصی آزمایش کند. این آزمایش فقط چند دقیقه طول می کشد. گاهی نیز ممکن است فرد را برای آزمایش ادرار به آزمایشگاه ارجاع دهد. آماده شدن نتیجه این آزمایش چند روز طول می کشد. با انجام برخی از آزمایش ها هم می توان دقیقا مشخص کرد عامل عفونت ادراری چه میکروبی است و به چه نوع آنتی بیوتیکی حساس است. معمولا نیاز به انجام آزمایش خون نیست، مگر اینکه فرد دچار مشکلات کلیوی باشد.

بیماری عفونی زنانه

آیا برای انجام آزمایش ، باید نکات خاصی را رعایت کرد؟

بله، برای دادن نمونه ادرار برای آزمایش، باید دستورات آزمایشگاه به دقت انجام شود وگرنه جواب آزمایش ممکن است خیلی گمراه کننده باشد. یکی از این دستورات این است که نمونه ادراری صبحگاه تهیه شود. یعنی ادرار شب تا صبح در مثانه مانده باشد. همچنین بیمار باید در ابتدا مقداری ادرار کند تا با این کار میکروب های احتمالی در مجاورت مجرای ادراری شسته و بیرون ریخته شود و سپس باقی مانده ادرار خود را در ظرف نمونه جمع آوری کند.

البته امروزه نوارهای آزمایشگاهی حساسی وجود دارند که به وسیله آن می توان در منزل وجود عفونت ادراری را چک کرد. این نوارها، برای خانم هایی که به طور مکرر دچار عفونت ادراری می شوند، بسیار کمک کننده است. گاهی خانمی که دچار عفونت ادراری مکرر است حالت وسواس پیدا می کند و با مشاهده کوچک ترین علامت مشکل خود را عفونت ادراری تلقی می کند. با این نوارها می توان با حساسیت زیاد وجود عفونت ادراری را تشخیص داد.
طرز استفاده از آن باید در یک جلسه به وسیله پزشک به بیمار آموزش داده شود. اگر پزشک مشکوک به وجود بیماری از جمله اختلال آناتومیک در سیستم ادراری باشد، ممکن است از اقدامات رادیولوژیک مناسب مثل سونوگرافی استفاده کند. درمواردی هم لازم است که پزشک داخل مثانه را با وسایلی (آندوسکوپ) ببیند. این نوع آزمایش سرپایی است و اطلاعات تشخیصی مهمی را به پزشک می دهد. در این اقدام یک وسیله (سیستوسکوپ) از راه مجرا وارد مثانه می شود و تمام قسمت های آن بررسی می شوند.

عفونت ادراری زنان درمان

عفونت های ادراری چگونه درمان می شوند؟

اگر پزشک پس از انجام آزمایش مطمئن شود که فرد عفونت ادراری دارد، اقدام های درمانی مناسب را شروع می کند. معمولا یک تا دو روز پس از شروع درمان، علایم ادراری کاهش پیدا می کند و رفته رفته فرد بهبود می یابد اما برای تسریع روند بهبود، بیمار باید تمام داروهای تجویزشده را مصرف کند، حتی اگر علایم ادراری از بین رفته باشد.
در برخی از بیماران نیز پزشک ممکن است در ابتدای درمان، دارویی برای بی حسی مثانه به بیمار تجویز کند تا از سوزش ادراری کاسته شود. در این صورت رنگ ادرار نارنجی می شود و نباید نسبت به این مساله نگران بود.
معمولا دوره درمان در خانمی که برای اولین بار دچار عفونت ادراری شده است، کوتاه (یعنی ۱روز و حداکثر ۳روز) خواهد بود اما اینکه آیا درمان کوتاه مدت می تواند کاملا عفونت ادراری را درمان کند یا نه، به تشخیص پزشک بستگی دارد. در ضمن صرف وجود میکروب در داخل ادرار، دلیلی بر نیاز به درمان نیست. این پزشک است که تشخیص می دهد، کدام بیمار نیاز به درمان دارد.

عدم تشخیص به موقع ممکن است همراه با چه عوارضی باشد؟

اگر عفونت ادراری به موقع و به صورت مناسب درمان شود، به ندرت باعث عوارض خطیر در بیمار می شود ولی اگر عفونت ادراری درمان نشده باقی بماند، ممکن است به موضوعی جدی تبدیل شود. یکی از عوارض عفونت ادراری درمان نشده، عفونت حاد یا مزمن کلیه هاست. عفونت مزمن کلیه ها می تواند باعث آسیب جدی کلیه ها و حتی از بین رفتن آنها شود. متاسفانه پس از بررسی برخی از مراجعه کنندگان متوجه می شویم یکی از کلیه ها چروکیده و تقریبا از بین رفته است و زمانی که در مورد سابقه ابتلا به عفونت ادراری از وی سوال می کنیم، سابقه هیچ عفونتی را به یاد ندارد. در این موارد پس از بررسی های صورت گرفته مشخص می شود زمانی که وی دختر بچه بوده، دچار حملات مکرر عفونت کلیه شده است.

منبع آفتاب

مطالب پیشنهادی سرزده به شما

دیدگاه ها

۰
آموزش ثبت تصویر دیدگاه در گراواتار